СПЕКТРОФОТОМЕТРИЧНЕ ВИЗНАЧЕННЯ 5-ГІДРОКСИМЕТИЛФУРФУРОЛУ У ЗРАЗКАХ МЕДУ РІЗНОГО БОТАНІЧНОГО ПОХОДЖЕННЯ

Автор(и)

DOI:

https://doi.org/10.32782/pcsd-2025-4-2

Ключові слова:

якість меду, 5-гідроксиметилфурфурол, спектрофотометрія

Анотація

Неправильні умови обробки, зберігання або фальсифікація меду сприяють утворенню 5-гідроксиметилфурфуролу (ГМФ), який шкідливий для здоров’я людини, якщо рівень споживання перевищує ліміт, встановлений регуляторними органами. Комісія Codex Alimentarius та Європейський Союз встановили межу ГМФ у меді 40 мг/кг, а для країн або регіонів з тропічними температурами 80 мг/кг. Міжнародна медова комісія рекомендує три методи визначення ГМФ: два спектрофотометричні методи визначення за методом Уайта та Вінклера і високоефективну рідинну хроматографію. Проте в дослідженнях, які проводяться в Україні, для визначення ГМФ в основному використовують регламентований метод Вінклера. В даному дослідженні 17 зразків меду 2022– 25 років збору та різного ботанічного походження були проаналізовані методом Уайта, який ґрунтується на руйнуванні хромофорної системи ГМФ дією метабісульфіту натрію. Різниця світлопоглинання при довжині хвилі світла 284 нм меду, який оброблений метабісульфітом, та без обробки пропорційна концентрації ГМФ. Для усунення ефектів світлорозсіювання та поглинання світла матрицею меду вимірювання проводили при двох довжинах хвиль: 284 нм і 336 нм. Для визначення були взяті монофлорні зразки меду (соняшниковий, липовий, акацієвий, ріпаковий та амарантовий), поліфлорний мед із різнотрав’я та купажовані зразки меду. Вміст ГМФ майже у всіх протестованих медах був значно нижчим рекомендованої норми. Найнижчий вміст ГМФ був у таких монофлорних медах як липовий та соняшниковий і знаходився в межах 0,63–2,8 мг/кг. Дещо вищий вміст ГМФ був у зразках акацієвого меду і знаходився в межах 10,8–14,6 мг/кг. В таких же межах знаходився вміст ГМФ у поліфлорному квітковому меді та у зразках купажованого меду. Аналіз соняшникового, ріпакового та амарантового меду 2025 року збору, показав, що вміст ГМФ був у них значно нижче нормативних значень.

Посилання

Abdi G. G., Tola Y. B., Kuyu C. G. Assessment of physicochemical and microbiological characteristics of honey in Southwest Ethiopia: Detection of adulteration through analytical simulation. Journal of Food Protection. 2024. Vol. 87. № 1. 100194. DOI:10.1016/j.jfp.2023.100194

Abraham K., Gürtler R., Berg K., Heinemeyer G., Lampen A., Appel K. E. Toxicology and risk assessment of 5-Hydroxymethylfurfural in food. Molecular Nutrition & Food Research. 2011. Vol.55. № 5. Р. 667–678. DOI: 10.1002/mnfr.201000564

Bhure R. A., Alam M., Nanda V., Pawar V. M. Saxena S. Exploring the Impact of Thermal Processing on the Quality Attributes of Honey: A Comprehensive Review. Journal of Food Process Engineering. 2025. Vol. 48. № 1. DOI: 10.1111/jfpe.70033

Capuano E., Fogliano, V. Acrylamide and 5-hydroxymethylfurfural (HMF): A review on metabolism, toxicity, occurrence in food and mitigation strategies. LWT- Food Science and Technology, 2011. Vol. 44. № 4. P. 793–810. DOI: https://doi.org/10.1016/j.lwt.2010.11.002

Council Directive 2001/110/EC of 20 December 2001 relating to honey.. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2001/110/oj/eng (accessed on 1 October 2025).

Directive 2014/63/EU of The European Parliament and of the Council of 15 May 2014 Amending Council Directive 2001/110/EC Relating to Honey. URL: https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2014/63/oj/eng (accessed on 1 October 2025).

Greilberger J., Feigl G., Greilberger M., Bystrianska S., Greilberger M. 5-Hydroxymethylfurfural: A Particularly Harmful Molecule Inducing Toxic Lipids and Proteins? Molecules. 2025. Vol. 30. № 19. 3897. DOI: https://doi.org/10.3390/molecules30193897

Mouhoubi-Tafinine Z., Ouchemoukh S., Bachir bey M., Louaileche H., Tamendjari A. Effect of storage on hydroxymethylfurfural (HMF) and color of some Algerian honey. International Food Research Journal, 2018. Vol. 25. № 3. P. 1044–1050.

Samarghandian S, Farkhondeh T., Samini F. Honey and Health: A Review of Recent Clinical Research. Pharmacognosy Research. 2017. № 9(2). P. 121–127. DOI: 10.4103/0974-8490.204647

Shapla U.M., Solayman Md., Alam N., Khalil Md. I., Gan S. H. 5-Hydroxymethylfurfural (HMF) levels in honey and other food products: effects on bees and human health. Chemistry Central Journal. 2018. V. 12. 35. DOI: https://doi.org/10.1186/s13065-018-0408-3

Sharaf El-Din M. G., Farrag A. F. S., Wu L., Huang Y.,Wang K. Health benefits of honey: A critical review on the homology of medicine and food in traditional and modern contexts. Journal of Traditional Chinese Medical Sciences. 2025. V.12. № 2. P. 147–164. DOI: https://doi.org/10.1016/j.jtcms.2025.03.015

Tasic A., Pezo L., Loncar B., Pešic M.B., Tešic Ž., Kalaba M. Assessing the Impact of Botanical Origins, Harvest Years, and Geographical Variability on the Physicochemical Quality of Serbian Honey. Foods. 2024. 13. 1530. DOI: https://doi.org/10.3390/foods13101530

Therapeutic Applications of Honey and its Phytochemicals. Vol. 1. / Rehman M. U., Majid S. Springer, 2020. 404 p.

Vîjan L. E., Mazilu I. C., Enache C., Enache S., Topală.C.M. Botanical Origin Influence on Some Honey Physicochemical Characteristics and Antioxidant Properties. Foods. 2023. Vol.12. № 11. 2134. DOI: https://doi.org/10.3390/foods12112134

White J. Spectrophotometric method for hydroxymethyfurfural in honey. Journal of the Association of Official Analytical Chemists. 1979. Vol. 62. № 3. P. 509–514. DOI: https://doi.org/10.1093/jaoac/62.3.509

Zappal M., B. Fallico B., Arena E., Verzera A. Methods for the determination of HMF in honey: a comparison. Food Control. 2005. Vol. 16. № 3. P. 273–277. DOI: 10.1016/j.foodcont.2004.03.006

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-30

Як цитувати

ІЩЕНКО, В., ЧЕБАНЕНКО, Х., БАРАБАШ, Р., КВІТКОВСЬКА, Н., КОСТЕНКО, Є., & МАКАРЕНКО, О. (2025). СПЕКТРОФОТОМЕТРИЧНЕ ВИЗНАЧЕННЯ 5-ГІДРОКСИМЕТИЛФУРФУРОЛУ У ЗРАЗКАХ МЕДУ РІЗНОГО БОТАНІЧНОГО ПОХОДЖЕННЯ. Проблеми хімії та сталого розвитку, (4), 10–17. https://doi.org/10.32782/pcsd-2025-4-2